Bạn hỏi: Tôi bị xệ tinh hoàn bên trái, kèm theo cảm giác nóng và hơi nhói vùng bìu. Khả năng tôi bị gì và nếu điều trị thì chức năng sinh lý có hồi phục lại không ạ?
Bác sĩ tư vấn:
Chào bạn. Tình trạng một bên tinh hoàn, đặc biệt là bên trái, thấp hơn bên còn lại đôi khi có thể là đặc điểm sinh lý bình thường. Tinh hoàn có xu hướng thay đổi vị trí tùy theo nhiệt độ môi trường, tư thế và sự co giãn của cơ bìu. Tuy nhiên, nếu tình trạng xệ xuất hiện rõ hơn trước đây và đi kèm cảm giác nóng, đau nhói hoặc tức nặng vùng bìu, bạn nên đi khám để loại trừ các bệnh lý nam khoa.
1. Những nguyên nhân nào có thể gây xệ tinh hoàn?
Xệ tinh hoàn không phải là một bệnh riêng biệt mà có thể là biểu hiện của nhiều tình trạng khác nhau.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh là một trong những nguyên nhân cần lưu ý, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện chủ yếu ở bên trái. Khi các tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn, máu có thể ứ đọng tại vùng bìu, khiến người bệnh cảm thấy nặng, tức hoặc đau âm ỉ. Tình trạng này cũng có thể làm nhiệt độ vùng tinh hoàn tăng lên và ảnh hưởng đến chức năng của tinh hoàn nếu kéo dài.
Bên cạnh đó, viêm mào tinh hoàn hoặc viêm tinh hoàn cũng có thể gây đau, nóng, sưng vùng bìu và làm bìu chảy xệ hơn. Nếu có thêm sốt, tiểu buốt/rát, tiểu khó hoặc vùng bìu sưng đỏ thì càng cần được kiểm tra sớm.
Ngoài ra, bác sĩ còn cần loại trừ một số nguyên nhân khác như tràn dịch màng tinh hoàn, nang mào tinh, thoát vị bẹn, bất thường cấu trúc bìu hoặc những bệnh lý tại tinh hoàn. Trong một số trường hợp hiếm gặp, thay đổi kích thước hoặc hình dạng tinh hoàn cũng cần được kiểm tra để loại trừ khối bất thường.
Riêng cảm giác bìu xệ hơn khi thời tiết nóng chưa chắc đã là dấu hiệu bệnh lý. Cơ bìu có nhiệm vụ điều chỉnh khoảng cách của tinh hoàn với cơ thể để duy trì nhiệt độ thích hợp cho hoạt động của tinh hoàn, vì vậy khi nhiệt độ tăng, bìu có thể giãn và tinh hoàn nằm thấp hơn.
2. Trường hợp của bạn có đáng lo không?
Vì bạn mô tả có xệ tinh hoàn trái kèm cảm giác nóng và hơi nhói vùng bìu, không nên chỉ dựa vào triệu chứng để tự kết luận là giãn tĩnh mạch thừng tinh.
Bạn nên khám Nam khoa hoặc Tiết niệu. Thông thường bác sĩ sẽ khám trực tiếp vùng bìu, đánh giá kích thước, vị trí, độ mềm/cứng của hai tinh hoàn và mức độ đau. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm Doppler màu tinh hoàn – bìu để kiểm tra dòng máu và phát hiện những bất thường như giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm, tràn dịch hoặc khối bất thường. Một số trường hợp có thể cần xét nghiệm máu hoặc xét nghiệm nội tiết; nếu quan tâm đến khả năng sinh sản, bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra tinh dịch.
Điều quan trọng là không nên tự tìm cách “kéo”, nâng hoặc massage tinh hoàn để chữa xệ, cũng không nên tự mua thuốc điều trị khi chưa biết nguyên nhân. Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ có vai trò hỗ trợ, không thể thay thế việc chẩn đoán và điều trị nguyên nhân.
3. Điều trị rồi chức năng sinh lý có hồi phục không?
Khả năng hồi phục là có, và việc xệ tinh hoàn không đồng nghĩa với mất khả năng sinh sản hay mất chức năng sinh lý.
Tinh hoàn có hai chức năng quan trọng là sản xuất tinh trùng và sản xuất testosterone. Một số bệnh lý gây xệ tinh hoàn, chẳng hạn giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc viêm tinh hoàn, nếu kéo dài và không được điều trị có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tinh hoàn, từ đó tác động đến chất lượng tinh trùng hoặc nội tiết nam. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng ở mỗi người rất khác nhau và không thể kết luận một người bị xệ tinh hoàn sẽ vô sinh hoặc suy giảm chức năng sinh lý.
Nếu nguyên nhân được xác định và điều trị phù hợp, chức năng của tinh hoàn có thể được cải thiện. Chẳng hạn, trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh có chỉ định can thiệp thì bác sĩ có thể điều trị bằng phương pháp phù hợp; trường hợp viêm nhiễm sẽ được điều trị theo nguyên nhân. Mục tiêu là giải quyết bệnh lý nền và bảo vệ chức năng tinh hoàn.
Vì vậy, không nên quá lo lắng rằng tình trạng này sẽ khiến bạn mất chức năng sinh lý vĩnh viễn. Điều quan trọng hơn là xác định nguyên nhân càng sớm càng tốt.
4. Bạn nên làm gì lúc này?
Trong thời gian chờ đi khám, bạn có thể:
- Giữ vùng bìu sạch sẽ, khô thoáng.
- Tránh để vùng bìu tiếp xúc với nhiệt độ quá cao trong thời gian dài.
- Khi vận động mạnh hoặc chơi thể thao, nên mặc đồ lót có khả năng nâng đỡ phù hợp.
- Duy trì vận động và chế độ ăn uống lành mạnh.
- Hạn chế rượu bia và thuốc lá.
- Không tự ý sử dụng thuốc hoặc áp dụng các phương pháp điều trị xệ tinh hoàn tại nhà khi chưa được bác sĩ đánh giá.
Nếu đau bìu xuất hiện đột ngột và dữ dội, tinh hoàn sưng nhanh, đỏ nhiều, buồn nôn/nôn hoặc có cảm giác tinh hoàn bị kéo lên bất thường, bạn cần đi khám cấp cứu ngay, vì một số nguyên nhân cấp tính như xoắn tinh hoàn cần được xử trí khẩn cấp.
Tóm lại: Xệ tinh hoàn trái kèm nóng và hơi nhói có thể liên quan đến giãn tĩnh mạch thừng tinh nhưng chưa thể khẳng định, bởi còn nhiều nguyên nhân khác. Bạn nên khám Nam khoa/Tiết niệu và thực hiện siêu âm Doppler bìu để tìm nguyên nhân. Nếu có bệnh lý thực sự, điều trị đúng nguyên nhân thường giúp bảo vệ và cải thiện chức năng tinh hoàn; xệ tinh hoàn không đồng nghĩa với vô sinh hoặc mất chức năng sinh lý vĩnh viễn.