Hỏi: Thưa bác sĩ, tôi và bạn trai có quan hệ tình dục nhưng bạn trai không xuất tinh vào trong âm đạo mà rút ra ngoài trước khi xuất tinh. Tôi lo lắng không biết quan hệ không xuất tinh trong có thai không? Trường hợp này có cần dùng biện pháp tránh thai khẩn cấp hay không?
Bác sĩ tư vấn:
Có. Quan hệ không xuất tinh vào trong âm đạo vẫn có khả năng mang thai, dù nguy cơ thường thấp hơn so với trường hợp xuất tinh trực tiếp trong âm đạo. Vì vậy, không nên xem việc “xuất tinh ngoài” là một biện pháp tránh thai có độ tin cậy cao.
Khả năng mang thai phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có việc tinh trùng có thể đi vào đường sinh dục nữ hay không, thời điểm quan hệ trong chu kỳ kinh nguyệt và việc rút dương vật có được thực hiện hoàn toàn trước khi xuất tinh hay không.
Vì sao không xuất tinh trong vẫn có thể có thai?
Nhiều người cho rằng chỉ cần nam giới không xuất tinh vào âm đạo thì tinh trùng không thể đi vào đường sinh dục nữ. Đây là cách hiểu chưa đầy đủ.
1. Dịch tiết trước khi xuất tinh có thể liên quan đến tinh trùng
Trước khi xuất tinh, nam giới có thể tiết ra dịch từ các tuyến sinh dục để bôi trơn niệu đạo. Dịch này không phải là tinh dịch, nhưng trong một số trường hợp có thể có tinh trùng hiện diện, đặc biệt nếu còn tinh trùng trong niệu đạo sau một lần xuất tinh trước đó.
Nếu dịch có chứa tinh trùng tiếp xúc và đi vào âm đạo, về mặt sinh học vẫn có khả năng xảy ra thụ tinh.
Do đó, “chưa xuất tinh” không đồng nghĩa với “không có tinh trùng tiếp xúc với âm đạo”.
2. Có thể rút ra không đủ sớm
Xuất tinh là quá trình diễn ra nhanh và việc kiểm soát thời điểm xuất tinh không phải lúc nào cũng tuyệt đối chính xác.
Trong thực tế, nam giới có thể bắt đầu xuất tinh trước khi dương vật được rút hoàn toàn khỏi âm đạo. Một lượng tinh dịch nhỏ lọt vào âm đạo cũng có thể tạo ra nguy cơ mang thai.
Phương pháp xuất tinh ngoài vì thế phụ thuộc rất nhiều vào khả năng kiểm soát của người nam và thời điểm rút dương vật.
3. Thời điểm quan hệ trong chu kỳ kinh cũng có ý nghĩa
Khả năng thụ thai không giống nhau ở tất cả các thời điểm của chu kỳ kinh nguyệt.
Tinh trùng có thể tồn tại trong đường sinh dục nữ trong nhiều ngày. Vì vậy, nếu quan hệ xảy ra trong khoảng thời gian gần ngày rụng trứng, tinh trùng còn sống có thể gặp noãn sau khi trứng được phóng thích.
Ngược lại, việc dự đoán chính xác ngày rụng trứng chỉ dựa vào lịch kinh không phải lúc nào cũng đáng tin cậy, bởi thời điểm rụng trứng có thể thay đổi giữa các chu kỳ. Vì vậy, không nên dựa vào việc “tính ngày an toàn” để khẳng định chắc chắn rằng một lần quan hệ không thể dẫn đến thai.
Quan hệ không xuất tinh trong bao lâu thì có thai?
Không thể xác định rằng quan hệ không xuất tinh trong bao nhiêu ngày thì chắc chắn có thai.
Nếu có tinh trùng đi vào đường sinh dục nữ, quá trình thụ tinh có thể xảy ra khi tinh trùng gặp noãn. Tuy nhiên, ngay sau khi quan hệ cũng không thể biết được người phụ nữ đã có thai hay chưa.
Các triệu chứng như căng tức ngực, mệt mỏi, buồn ngủ, buồn nôn hoặc đau bụng xuất hiện rất sớm sau quan hệ không thể được dùng để khẳng định có thai.
Muốn xác định có thai hay không, cần sử dụng que thử thai hoặc xét nghiệm thai kỳ vào thời điểm phù hợp. Nếu thử quá sớm, kết quả âm tính có thể chưa loại trừ được thai kỳ vì nồng độ hormone thai chưa đủ cao để phát hiện.
Nếu quan hệ không xuất tinh nhưng không dùng bao cao su thì nguy cơ có cao không?
Nguy cơ không thể xem là bằng 0.
Mức độ nguy cơ của một lần quan hệ cụ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Có thực sự không để tinh dịch tiếp xúc với âm đạo hay không.
- Dương vật có được rút hoàn toàn trước khi xuất tinh hay không.
- Có quan hệ tiếp tục sau một lần xuất tinh trước đó hay không.
- Thời điểm quan hệ có gần thời kỳ rụng trứng hay không.
- Chu kỳ kinh nguyệt của người nữ có đều hay không.
- Có sử dụng thêm biện pháp tránh thai nào khác hay không.
Vì có quá nhiều yếu tố thay đổi giữa từng trường hợp, bác sĩ không thể dựa riêng vào việc “không xuất tinh trong” để khẳng định một người chắc chắn không mang thai.
Nếu vừa quan hệ không xuất tinh trong, cần làm gì?
Nếu người phụ nữ chưa muốn mang thai và lần quan hệ xảy ra mà không sử dụng biện pháp tránh thai đáng tin cậy, có thể cân nhắc biện pháp tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt.
Tránh thai khẩn cấp có thể được sử dụng sau quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai có nguy cơ thất bại. Tùy phương pháp, thời gian sử dụng có thể lên đến 5 ngày sau quan hệ; hiệu quả nhìn chung cao hơn khi sử dụng càng sớm.
Các lựa chọn tránh thai khẩn cấp bao gồm:
- Thuốc tránh thai khẩn cấp chứa levonorgestrel: cần sử dụng càng sớm càng tốt; có thể sử dụng trong khoảng thời gian được khuyến cáo trên sản phẩm và hướng dẫn chuyên môn.
- Thuốc tránh thai khẩn cấp chứa ulipristal acetate: có thể sử dụng trong vòng 120 giờ sau quan hệ không được bảo vệ.
- Đặt dụng cụ tử cung bằng đồng: có thể được thực hiện trong vòng 5 ngày sau quan hệ không được bảo vệ và là một trong những phương pháp tránh thai khẩn cấp hiệu quả nhất.
Việc lựa chọn phương pháp nào cần dựa trên thời gian kể từ lần quan hệ, tình trạng sức khỏe, các thuốc đang sử dụng, nhu cầu tránh thai lâu dài và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.
Lưu ý: thuốc tránh thai khẩn cấp không phải thuốc phá thai. Thuốc chủ yếu có tác dụng ngăn ngừa hoặc trì hoãn rụng trứng và không làm gián đoạn một thai kỳ đã được xác lập.
Khi nào nên thử thai?
Nếu lo lắng có thai sau một lần quan hệ không bảo vệ, người phụ nữ có thể theo dõi kỳ kinh và thực hiện thử thai vào thời điểm thích hợp.
Một số trường hợp thử thai quá sớm cho kết quả âm tính giả. Nếu đã thử nhưng vẫn chưa có kinh hoặc vẫn nghi ngờ có thai, có thể thử lại sau đó hoặc đến cơ sở y tế để được bác sĩ chỉ định xét nghiệm phù hợp.
Sau khi sử dụng tránh thai khẩn cấp, kinh nguyệt có thể thay đổi về thời điểm hoặc lượng máu. Nếu không xuất hiện kỳ kinh như dự kiến hoặc có dấu hiệu nghi ngờ mang thai, nên kiểm tra thai. CDC khuyến cáo thực hiện xét nghiệm thai nếu không có ra máu/kỳ kinh trong vòng khoảng 3 tuần sau sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp.
Có thể dựa vào ngày rụng trứng để biết mình có thai hay không?
Không.
Ngày rụng trứng chỉ giúp đánh giá khả năng thụ thai, chứ không thể dùng để chẩn đoán có thai.
Ngay cả người có chu kỳ kinh tương đối đều, thời điểm rụng trứng vẫn có thể thay đổi. Do đó, việc tính toán ngày rụng trứng bằng lịch kinh không thể đảm bảo rằng một lần quan hệ vào “ngày an toàn” sẽ không dẫn đến mang thai.
Xuất tinh ngoài có phải biện pháp tránh thai an toàn?
Xuất tinh ngoài có thể làm giảm khả năng tinh trùng đi vào âm đạo so với việc xuất tinh trực tiếp trong âm đạo, nhưng không phải biện pháp tránh thai có độ tin cậy cao.
Ngoài nguy cơ mang thai, xuất tinh ngoài không bảo vệ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao gồm HIV. Bao cao su sử dụng đúng cách và nhất quán có vai trò giảm nguy cơ lây truyền các bệnh này.
Nếu chưa có nhu cầu mang thai, các cặp đôi nên lựa chọn một biện pháp tránh thai phù hợp và sử dụng đúng cách thay vì chỉ dựa vào việc rút dương vật trước khi xuất tinh.
Những trường hợp nào cần đi khám?
Sau quan hệ tình dục không bảo vệ, người phụ nữ nên được tư vấn y tế nếu:
- Có nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và cần lựa chọn tránh thai khẩn cấp.
- Đã dùng thuốc tránh thai khẩn cấp nhưng kinh nguyệt bị chậm hoặc có biểu hiện nghi ngờ mang thai.
- Que thử thai cho kết quả dương tính.
- Có đau bụng dưới nhiều, đau tăng dần hoặc ra máu âm đạo bất thường.
- Có quan hệ với bạn tình không rõ tình trạng nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Lo lắng về nguy cơ HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.
Đặc biệt, nếu đã có thai hoặc nghi ngờ có thai mà xuất hiện đau bụng dưới dữ dội, choáng, ngất hoặc ra máu âm đạo bất thường, cần đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá, bởi đây có thể là biểu hiện của một tình trạng sản khoa cần được xử trí kịp thời.
Bác sĩ kết luận
Quan hệ không xuất tinh trong vẫn có thể mang thai. Nguy cơ không thể xem là bằng không vì tinh trùng có thể tiếp xúc với đường sinh dục nữ trước hoặc trong quá trình xuất tinh, đồng thời thời điểm quan hệ trong chu kỳ cũng ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
Nếu lần quan hệ vừa xảy ra và bạn chưa muốn mang thai, không nên chờ xuất hiện triệu chứng mới xử trí. Hãy đánh giá thời gian từ lúc quan hệ, cân nhắc tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt nếu phù hợp và theo dõi kỳ kinh, thử thai đúng thời điểm.
Về lâu dài, nếu chưa có kế hoạch sinh con, nên lựa chọn một phương pháp tránh thai phù hợp như bao cao su, thuốc tránh thai hằng ngày, que cấy, dụng cụ tử cung hoặc các phương pháp khác theo tư vấn của bác sĩ. Việc lựa chọn phương pháp nên dựa trên sức khỏe, nhu cầu sinh sản và khả năng sử dụng đúng cách của từng người.