“Thưa bác sĩ, gần đây tôi bị rụng tóc rất nhiều, nhất là khi gội đầu và chải tóc. Có ngày tóc rụng thành từng nắm, tóc ngày càng mỏng hơn. Tình trạng này có đáng lo không và tôi phải làm gì để tóc bớt rụng?”
Đây là một trong những vấn đề khá thường gặp trong thực hành da liễu. Rụng một lượng tóc nhất định mỗi ngày là hiện tượng sinh lý bình thường do tóc luôn trải qua các giai đoạn tăng trưởng, thoái triển và nghỉ. Tuy nhiên, nếu tóc rụng tăng rõ rệt, kéo dài, tóc thưa dần hoặc xuất hiện những vùng mất tóc thì không nên chỉ xem đây là vấn đề thẩm mỹ.
Theo bác sĩ, điều quan trọng nhất khi bị rụng tóc nhiều là tìm nguyên nhân trước khi tìm cách kích thích mọc tóc. Rụng tóc có thể liên quan đến stress, thiếu dinh dưỡng, thay đổi nội tiết, bệnh lý da đầu, bệnh toàn thân, yếu tố di truyền hoặc tác dụng của một số thuốc. Mỗi nguyên nhân có hướng xử trí khác nhau.
Rụng bao nhiêu tóc mỗi ngày được xem là bất thường?
Trung bình, một người có thể rụng khoảng 50–100 sợi tóc mỗi ngày mà không nhất thiết là dấu hiệu bệnh lý. Lượng tóc rụng cũng có thể khiến người bệnh cảm nhận nhiều hơn vào những ngày gội đầu bởi những sợi tóc đã rụng nhưng còn mắc lại trong tóc được lấy ra cùng lúc.
Điều đáng chú ý không chỉ là đếm chính xác số sợi tóc rụng mà còn là sự thay đổi mật độ tóc theo thời gian.
Bạn nên lưu ý nếu nhận thấy:
- Tóc rụng nhiều hơn rõ rệt so với trước đây và kéo dài.
- Tóc rụng thành từng nắm khi gội hoặc chải.
- Đường ngôi ngày càng rộng, da đầu lộ rõ.
- Đường chân tóc lùi dần hoặc vùng tóc phía trước, đỉnh đầu thưa hơn.
- Xuất hiện một hoặc nhiều mảng da đầu mất tóc rõ rệt.
- Tóc rụng đột ngột sau một thời gian cơ thể bị stress, sốt cao, bệnh nặng, phẫu thuật hoặc thay đổi sức khỏe.
- Da đầu đồng thời ngứa, đỏ, nhiều vảy, đau, nổi mụn hoặc có dấu hiệu viêm.
- Rụng tóc đi kèm rụng lông mày, lông mi hoặc lông ở những vùng khác trên cơ thể.
Rụng tóc kéo dài kèm tình trạng tóc thưa dần hoặc xuất hiện mảng hói cần được bác sĩ da liễu đánh giá thay vì chỉ tự điều trị tại nhà.
Vì sao tóc rụng nhiều?
Có rất nhiều nguyên nhân có thể khiến tóc rụng. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể đồng thời gặp nhiều yếu tố cùng lúc.
1. Căng thẳng, mất ngủ và thay đổi sinh hoạt
Stress kéo dài, áp lực công việc, học tập, mất ngủ hoặc những biến cố về thể chất và tinh thần có thể làm thay đổi chu kỳ phát triển của tóc. Một số người nhận thấy tóc bắt đầu rụng nhiều sau một khoảng thời gian bị căng thẳng hoặc sau một đợt bệnh.
Vì vậy, nếu tóc bắt đầu rụng nhiều sau giai đoạn thức khuya, áp lực kéo dài, giảm cân nhanh hoặc sức khỏe suy giảm, cần xem xét những yếu tố này thay vì chỉ thay dầu gội.
2. Chế độ ăn thiếu chất
Nang tóc là một cấu trúc có hoạt động chuyển hóa cao nên cần được cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất. Chế độ ăn quá ít năng lượng, giảm cân nhanh, ăn uống mất cân đối hoặc thiếu một số vi chất có thể góp phần làm tóc yếu và rụng.
Đặc biệt, người có nguy cơ thiếu sắt, protein hoặc một số vitamin và khoáng chất cần được đánh giá dựa trên chế độ ăn và tình trạng sức khỏe cụ thể. Không nên tự ý uống nhiều loại vitamin hoặc khoáng chất với liều cao chỉ vì bị rụng tóc.
3. Thay đổi nội tiết
Rụng tóc có thể xuất hiện trong những giai đoạn có sự thay đổi nội tiết như mang thai, sau sinh, tiền mãn kinh hoặc mãn kinh. Một số bệnh lý nội tiết, chẳng hạn rối loạn chức năng tuyến giáp, cũng có thể liên quan đến tình trạng tóc thưa hoặc rụng tóc.
Ở phụ nữ, bác sĩ có thể cần khai thác thêm tình trạng kinh nguyệt, thai kỳ, sau sinh, thuốc tránh thai và các biểu hiện liên quan đến nội tiết khi đánh giá nguyên nhân rụng tóc.
4. Rụng tóc do di truyền
Một số trường hợp tóc thưa dần theo kiểu đặc trưng trong gia đình. Ở nam giới, tóc thường thưa ở vùng thái dương và đỉnh đầu, sau đó có thể tiến triển thành hói. Ở nữ giới, tình trạng thường biểu hiện bằng tóc thưa lan tỏa, đặc biệt ở vùng đường ngôi.
Đây là nhóm rụng tóc cần được chẩn đoán đúng vì việc chăm sóc tóc thông thường không thể giải quyết hoàn toàn nguyên nhân.
5. Bệnh lý da đầu
Các bệnh lý như viêm da đầu, nhiễm nấm da đầu hoặc những tình trạng viêm khác có thể ảnh hưởng đến nang tóc và gây rụng tóc.
Nếu rụng tóc đi kèm ngứa, đỏ da đầu, nhiều vảy, đau, mụn mủ hoặc tổn thương bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định chính xác bệnh lý thay vì tự bôi các loại thuốc hoặc tinh dầu lên da đầu.
6. Tóc bị tổn thương do chăm sóc và tạo kiểu
Uốn, nhuộm, tẩy tóc, duỗi tóc thường xuyên hoặc sử dụng nhiệt độ cao có thể làm thân tóc khô, giòn và dễ gãy. Đây là điểm cần phân biệt giữa tóc gãy và rụng tóc từ nang.
Nếu tóc gãy ở nhiều vị trí, nguyên nhân có thể liên quan đến tổn thương thân tóc. Ngược lại, nếu tóc rụng nguyên sợi từ chân tóc và mật độ tóc giảm dần, cần đánh giá các nguyên nhân liên quan đến nang tóc.
Gội đầu không đúng cách, chải tóc mạnh, chải khi tóc còn ướt hoặc thường xuyên buộc tóc quá chặt cũng có thể làm tóc dễ tổn thương hơn.
7. Tác dụng không mong muốn của thuốc hoặc điều trị bệnh
Một số loại thuốc có thể liên quan đến rụng tóc ở một số người. Hóa trị và xạ trị cũng có thể gây rụng tóc rõ rệt.
Nếu tình trạng rụng tóc xuất hiện sau khi bắt đầu một loại thuốc mới, người bệnh nên thông báo với bác sĩ đang điều trị. Không tự ý ngừng thuốc chỉ vì nghi ngờ thuốc gây rụng tóc.
Tóc rụng nhiều phải làm sao?
“Tôi bị rụng tóc nhiều nhưng chưa biết nguyên nhân. Có cách nào giúp tóc giảm rụng tại nhà không?”
Bác sĩ thường khuyên người bệnh thực hiện đồng thời các biện pháp chăm sóc tóc và điều chỉnh lối sống, nhưng nếu rụng tóc bất thường kéo dài thì cần tìm nguyên nhân.
Ăn uống đầy đủ và cân đối
Bữa ăn nên cung cấp đủ protein và đa dạng thực phẩm, bao gồm thịt, cá, trứng, sữa hoặc các nguồn protein phù hợp; đồng thời bổ sung rau xanh, trái cây, ngũ cốc và các nhóm thực phẩm giàu vi chất.
Không nên áp dụng chế độ giảm cân quá nghiêm ngặt trong thời gian dài. Nếu có biểu hiện nghi ngờ thiếu chất, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phù hợp trước khi bổ sung.
Đặc biệt, không nên tự dùng sắt, kẽm, vitamin A, vitamin D hoặc các sản phẩm bổ sung khác với liều cao nếu chưa xác định cơ thể có thiếu hay không. Bổ sung không đúng nhu cầu không những không giải quyết được nguyên nhân mà trong một số trường hợp còn có thể gây tác dụng bất lợi.
Chăm sóc tóc nhẹ nhàng
Khi tóc đang rụng nhiều, nên:
- Lựa chọn sản phẩm làm sạch phù hợp với tình trạng da đầu.
- Gội đầu với tần suất phù hợp với mức độ tiết dầu và nhu cầu của da đầu.
- Không dùng nước quá nóng khi gội.
- Không vò hoặc cào mạnh da đầu.
- Hạn chế chải tóc mạnh, đặc biệt khi tóc còn ướt.
- Hạn chế máy sấy ở nhiệt độ cao.
- Giảm tần suất uốn, nhuộm, tẩy và duỗi tóc.
- Tránh buộc tóc quá chặt hoặc kéo căng tóc trong thời gian dài.
- Giữ da đầu sạch và xử trí sớm nếu có gàu, viêm hoặc các biểu hiện bất thường.
Những biện pháp này giúp giảm tổn thương cơ học và hóa chất đối với tóc, nhưng không thay thế việc điều trị nếu người bệnh đang mắc bệnh lý gây rụng tóc.
Ngủ đủ và kiểm soát căng thẳng
Nếu rụng tóc xuất hiện trong giai đoạn stress kéo dài, việc điều chỉnh giấc ngủ và giảm áp lực tâm lý là một phần quan trọng trong quá trình phục hồi.
Nên duy trì thời gian ngủ tương đối ổn định, vận động thể chất phù hợp và hạn chế thức khuya kéo dài.
Tuy nhiên, không nên mặc định rằng mọi trường hợp rụng tóc đều do stress. Khi tóc tiếp tục thưa hoặc rụng nhiều, cần tìm kiếm các nguyên nhân khác.
Có nên dùng dầu bưởi, dầu dừa, hành tây hoặc các nguyên liệu tự nhiên để trị rụng tóc?
Nhiều người lựa chọn dầu dừa, nước hành tây, tinh dầu bưởi, hương thảo, nha đam hoặc những nguyên liệu khác để chăm sóc tóc.
Các sản phẩm chăm sóc tóc có thể giúp cải thiện tình trạng khô xơ, giảm gãy tóc hoặc tạo cảm giác tóc khỏe hơn. Tuy nhiên, không nên xem mọi phương pháp tự nhiên là phương pháp điều trị rụng tóc đã được chứng minh.
Đặc biệt, việc bôi trực tiếp các loại nguyên liệu lên da đầu có thể gây kích ứng hoặc viêm da tiếp xúc ở một số người. Nếu da đầu đang đỏ, ngứa, trầy xước hoặc có bệnh lý, việc tự sử dụng nhiều loại tinh dầu và hỗn hợp tại nhà có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Một số phương pháp sử dụng nguyên liệu tự nhiên vẫn còn hạn chế về bằng chứng lâm sàng, do đó không nên dùng chúng để thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa khi tóc rụng bất thường.
Khi nào tóc rụng nhiều cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám chuyên khoa da liễu nếu:
- Tóc rụng nhiều kéo dài và không có xu hướng giảm.
- Tóc thưa rõ hoặc mật độ tóc giảm dần.
- Xuất hiện mảng hói hoặc vùng mất tóc đột ngột.
- Rụng tóc kèm ngứa, đỏ, đau, bong vảy hoặc tổn thương da đầu.
- Rụng tóc đồng thời với rụng lông mày, lông mi.
- Rụng tóc xuất hiện sau một đợt bệnh nặng, phẫu thuật hoặc giảm cân nhanh.
- Rụng tóc kèm các biểu hiện toàn thân khác.
- Người bệnh đã thay đổi chế độ chăm sóc nhưng tình trạng vẫn tiếp tục tiến triển.
Việc khám sớm đặc biệt quan trọng với những trường hợp rụng tóc thành từng mảng hoặc tóc thưa nhanh, bởi nguyên nhân và phương pháp điều trị có thể rất khác nhau.
Bác sĩ sẽ làm gì khi khám rụng tóc?
Không phải trường hợp nào rụng tóc cũng cần xét nghiệm. Trước tiên, bác sĩ sẽ hỏi về thời điểm bắt đầu rụng tóc, mức độ rụng, tiền sử gia đình, bệnh lý đang mắc, thuốc đang sử dụng, chế độ ăn uống, giảm cân, stress, giấc ngủ và những thay đổi gần đây về sức khỏe.
Tiếp theo, bác sĩ kiểm tra da đầu và hình thái tóc để xác định kiểu rụng tóc. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể sử dụng các phương tiện soi da đầu để đánh giá nang tóc và tình trạng da đầu.
Nếu nghi ngờ thiếu chất, bệnh tuyến giáp, thiếu máu hoặc một bệnh lý toàn thân khác, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phù hợp. Vì vậy, không có một gói xét nghiệm chung áp dụng cho tất cả người bị rụng tóc.
Điều trị rụng tóc bằng thuốc có được không?
Có. Tuy nhiên, thuốc điều trị phải được lựa chọn dựa trên nguyên nhân và kiểu rụng tóc.
Một số trường hợp có thể được bác sĩ chỉ định thuốc bôi hoặc thuốc uống nhằm làm chậm quá trình rụng và hỗ trợ duy trì, kích thích hoạt động của nang tóc. Một số thuốc có chống chỉ định, tác dụng không mong muốn hoặc cần lưu ý đặc biệt ở phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.
Do đó, người bệnh không nên tự mua thuốc trị hói hoặc thuốc kích mọc tóc sử dụng kéo dài.
Trong những trường hợp phù hợp, bác sĩ da liễu có thể cân nhắc thêm các phương pháp như điều trị bằng thiết bị ánh sáng/laser, tiêm huyết tương giàu tiểu cầu hoặc cấy tóc. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ rụng, tình trạng nang tóc và mục tiêu điều trị của từng người.
Lời khuyên của bác sĩ
Nếu nhận thấy tóc rụng nhiều hơn bình thường, điều đầu tiên không phải là tìm một loại dầu gội hay tinh dầu “chống rụng tóc” mà là xác định vì sao tóc rụng.
Bạn có thể bắt đầu bằng việc ăn uống đầy đủ, ngủ nghỉ hợp lý, hạn chế stress, chăm sóc tóc nhẹ nhàng và giảm các tác động hóa chất, nhiệt độ lên tóc. Tuy nhiên, nếu tóc tiếp tục rụng nhiều, tóc thưa dần hoặc xuất hiện vùng hói, nên khám chuyên khoa da liễu để được đánh giá.
Điều trị rụng tóc thường cần thời gian. Nang tóc có chu kỳ phát triển riêng nên không nên kỳ vọng tóc ngừng rụng hoặc mọc dày trở lại chỉ sau vài ngày. Khi nguyên nhân được xác định và điều trị đúng, khả năng cải thiện sẽ phụ thuộc vào loại rụng tóc, thời gian mắc bệnh và tình trạng nang tóc.
Tóm lại, tóc rụng nhiều không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của một bệnh nghiêm trọng, nhưng rụng tóc kéo dài, tóc thưa nhanh hoặc mất tóc thành từng mảng là những dấu hiệu không nên bỏ qua. Khám đúng chuyên khoa giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, thay vì tự điều trị kéo dài bằng các sản phẩm không rõ hiệu quả.