Hỏi: “Tôi lớn tuổi, gần đây thấy răng ngày càng mòn, có răng bị lõm ở cổ, ăn uống đôi lúc ê buốt. Xin hỏi người lớn tuổi bị mòn răng phải làm sao? Có cách nào khắc phục không?”
Bác sĩ trả lời:
Chào cô/chú. Mòn răng là tình trạng khá thường gặp ở người trưởng thành, đặc biệt khi răng đã phải chịu tác động trong thời gian dài từ việc ăn nhai, chải răng, axit trong thực phẩm hoặc các bệnh lý đi kèm. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng mòn răng là do tuổi tác và không thể điều trị.
Điều quan trọng trước tiên là xác định răng đang bị mòn do nguyên nhân nào, mức độ tổn thương đến đâu và đã ảnh hưởng đến lớp ngà hay tủy răng hay chưa. Từ đó bác sĩ mới có thể lựa chọn cách xử lý phù hợp.
1. Vì sao càng lớn tuổi răng càng dễ bị mòn?
Mòn răng không chỉ có một nguyên nhân. Ở người lớn tuổi, nhiều yếu tố có thể cùng xuất hiện và khiến tốc độ hao mòn răng tăng lên.
Chải răng quá mạnh hoặc sai kỹ thuật
Một nguyên nhân khá phổ biến là dùng bàn chải lông cứng, chải với lực mạnh hoặc chải ngang trong thời gian dài. Vùng cổ răng, nơi tiếp giáp giữa thân răng và nướu, có thể bị tổn thương dần và hình thành rãnh lõm.
Nếu cô/chú thấy ở mặt ngoài của răng xuất hiện một rãnh lõm, thường nằm gần đường viền nướu và kèm ê buốt khi uống nước lạnh, đây có thể là biểu hiện của tổn thương vùng cổ răng.
Thường xuyên sử dụng thực phẩm, đồ uống có tính axit
Nước ngọt có gas, nước trái cây có tính axit, chanh, các loại trái cây chua và một số thực phẩm, đồ uống khác có thể làm môi trường trong miệng có tính axit. Nếu tiếp xúc thường xuyên, men răng có thể bị suy yếu và mòn dần.
Tình trạng này đáng lưu ý hơn ở người bị khô miệng, vì nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc làm sạch và trung hòa axit trong khoang miệng.
Nghiến răng hoặc chịu lực nhai quá lớn
Một số người có thói quen nghiến hoặc siết chặt răng, đặc biệt trong khi ngủ. Lực tác động lặp đi lặp lại có thể làm mòn mặt nhai, khiến các múi răng thấp dần và thậm chí làm răng nứt, mẻ nếu tình trạng kéo dài.
Trào ngược dạ dày
Ở người thường xuyên bị trào ngược, axit từ dạ dày có thể tiếp xúc với răng và góp phần làm tổn thương men răng. Vì vậy, nếu vừa bị mòn răng vừa thường xuyên ợ nóng, ợ chua hoặc trào ngược, cần lưu ý điều trị cả nguyên nhân này thay vì chỉ xử lý trên bề mặt răng.
Khô miệng và một số thuốc đang sử dụng
Tuổi càng cao, một số người có thể gặp tình trạng khô miệng hoặc sử dụng các thuốc làm giảm tiết nước bọt. Khi lượng nước bọt giảm, khả năng bảo vệ và trung hòa axit trong miệng cũng giảm theo, từ đó có thể làm tăng nguy cơ mòn răng.
Ngoài ra, một số người có men răng yếu từ trước, bất thường khớp cắn hoặc các yếu tố khác khiến răng dễ bị tổn thương hơn.
2. Làm sao nhận biết răng đang bị mòn?
Mòn răng thường tiến triển từ từ nên ban đầu người bệnh có thể không nhận thấy rõ. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
- Răng ê buốt khi ăn đồ nóng, lạnh, chua hoặc ngọt.
- Bề mặt răng trở nên phẳng hơn, xuất hiện các vùng lõm hoặc hõm bất thường.
- Răng có màu vàng hơn do lớp men mỏng đi và phần ngà bên trong trở nên dễ nhìn thấy.
- Cạnh răng trở nên mỏng, thô ráp, dễ sứt mẻ.
- Vùng cổ răng xuất hiện rãnh lõm, đôi khi có hình dạng giống chữ V.
- Nướu có thể tụt, khiến răng nhìn dài hơn.
- Khi tổn thương nặng, người bệnh có thể đau hoặc gặp khó khăn khi ăn nhai.
Tuy nhiên, ê buốt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với mòn răng. Sâu răng, tụt nướu, bệnh nướu hoặc các vấn đề khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Vì vậy, nếu tình trạng kéo dài, cô/chú nên để nha sĩ kiểm tra trực tiếp.
3. Lớn tuổi bị mòn răng có chữa được không?
Có thể điều trị, nhưng phương pháp sẽ phụ thuộc vào mức độ mòn và nguyên nhân gây mòn.
Nếu mới mòn nhẹ, chưa gây đau hoặc ê buốt đáng kể, bác sĩ có thể ưu tiên các biện pháp bảo tồn như điều chỉnh thói quen vệ sinh răng miệng, kiểm soát nguyên nhân, sử dụng sản phẩm chăm sóc răng có fluoride và theo dõi định kỳ.
Cần lưu ý rằng men răng đã mất không tự mọc lại như ban đầu. Fluoride có thể hỗ trợ quá trình tái khoáng và tăng khả năng bảo vệ phần men còn lại, nhưng không thể tái tạo nguyên vẹn phần men đã bị mất.
Nếu mòn cổ răng
Với những vùng cổ răng bị khuyết nhưng tổn thương chưa quá sâu, nha sĩ có thể cân nhắc trám phục hồi để che phủ phần răng bị mất, giảm ê buốt và khôi phục hình thể.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần trám. Bác sĩ cần xem xét nguyên nhân khiến răng bị mòn trước, bởi nếu vẫn tiếp tục chải răng sai cách, nghiến răng hoặc tiếp xúc nhiều với axit thì miếng trám cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng về sau.
Nếu răng bị mòn nhiều
Khi tổn thương lớn, ảnh hưởng đáng kể đến hình thể hoặc chức năng ăn nhai, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp phục hồi răng phù hợp với từng trường hợp.
Trong một số tình huống, phục hình bằng vật liệu nha khoa có thể giúp tái tạo phần mô răng đã mất. Với răng bị tổn thương rất sâu và ảnh hưởng đến tủy, có thể cần điều trị tủy trước khi phục hồi răng. Trường hợp răng không còn khả năng bảo tồn, bác sĩ mới cân nhắc phương án nhổ và phục hình thay thế.
Không nên tự quyết định bọc răng sứ chỉ vì thấy răng bị mòn. Việc có cần bọc sứ hay không phải dựa trên lượng mô răng còn lại, khớp cắn, tình trạng tủy, nướu và nguyên nhân gây mòn. Mục tiêu ưu tiên vẫn là bảo tồn răng thật khi còn khả năng.
4. Người lớn tuổi bị mòn răng nên làm gì tại nhà?
Trong thời gian chờ đi khám, cô/chú có thể thực hiện một số việc sau để hạn chế tổn thương tiếp tục tiến triển:
Thứ nhất, thay bàn chải lông mềm và giảm lực chải. Không cần dùng lực mạnh để làm sạch răng. Nên chải nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật thay vì chà ngang cổ răng.
Thứ hai, sử dụng kem đánh răng có fluoride và duy trì đánh răng đều đặn ít nhất hai lần mỗi ngày, đặc biệt là buổi tối trước khi ngủ.
Thứ ba, hạn chế tần suất sử dụng đồ uống và thực phẩm có tính axit. Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn trái cây, nhưng nên tránh nhâm nhi đồ uống có tính axit trong thời gian dài.
Sau khi ăn hoặc uống thực phẩm có tính axit, có thể súc miệng bằng nước. Không nên đánh răng ngay lập tức; nên chờ khoảng 30 phút để nước bọt có thời gian hỗ trợ trung hòa môi trường axit trước khi chải răng.
Thứ tư, uống đủ nước, nhất là khi thường xuyên cảm thấy khô miệng. Nếu khô miệng kéo dài, cô/chú nên trao đổi với bác sĩ để xem có liên quan đến thuốc đang sử dụng hoặc bệnh lý nào khác hay không.
Thứ năm, nếu có nghiến răng, cần được nha sĩ đánh giá. Không nên tự mua và sử dụng máng chống nghiến mà không được kiểm tra khớp cắn, vì nguyên nhân và mức độ nghiến răng ở mỗi người không giống nhau.
5. Khi nào nên đi khám nha khoa?
Cô/chú nên đi khám nếu nhận thấy một trong các dấu hiệu sau:
- Răng ê buốt ngày càng nhiều.
- Có rãnh hoặc hõm rõ ở cổ răng.
- Răng bị mẻ, nứt hoặc thay đổi hình dạng.
- Răng đổi màu bất thường.
- Đau khi ăn nhai.
- Có răng bị lung lay hoặc nướu tụt nhiều.
- Tình trạng mòn xuất hiện ở nhiều răng cùng lúc.
Đặc biệt, nếu răng đã mòn nhiều và bắt đầu đau kéo dài, không nên chỉ dùng kem chống ê buốt để tự xử lý. Bác sĩ cần kiểm tra để loại trừ sâu răng, tổn thương tủy, bệnh nướu hoặc các vấn đề về khớp cắn.
6. Có cần khám răng định kỳ dù chưa đau không?
Có. Mòn răng thường diễn tiến âm thầm nên đến khi người bệnh cảm thấy đau hoặc ê buốt nhiều thì tổn thương có thể đã tiến triển đáng kể.
Khám nha khoa định kỳ giúp bác sĩ phát hiện sớm vùng răng đang bị mòn, kiểm tra nướu, cao răng, khớp cắn và các yếu tố có thể khiến răng tiếp tục bị tổn thương. Một số trường hợp có thể cần chụp X-quang hoặc các kiểm tra khác tùy tình trạng thực tế.
Bác sĩ kết luận
Người lớn tuổi bị mòn răng không nên nghĩ rằng đây chỉ là biểu hiện bình thường của tuổi tác và không cần điều trị. Mòn răng có thể liên quan đến cách chải răng, nghiến răng, chế độ ăn nhiều axit, khô miệng, trào ngược dạ dày hoặc vấn đề về khớp cắn.
Điều quan trọng nhất là xác định đúng nguyên nhân và mức độ tổn thương. Nếu mòn nhẹ, việc thay đổi thói quen chăm sóc răng và kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể giúp làm chậm quá trình. Nếu đã mất mô răng đáng kể, nha sĩ có thể phục hồi phần răng bị tổn thương bằng phương pháp phù hợp.
Vì vậy, nếu cô/chú đang thấy răng mòn, ê buốt hoặc xuất hiện rãnh ở cổ răng, nên đi khám Răng Hàm Mặt thay vì chờ đến khi đau nhiều. Phát hiện và xử lý sớm sẽ giúp bảo tồn răng thật, duy trì khả năng ăn nhai và hạn chế những can thiệp phức tạp hơn về sau.